Wstęp
Gdzieś w sercu Czech, wśród malowniczych wzgórz, kryje się prawdziwa perła architektury – pałac Nové Hrady. To miejsce, gdzie historia splata się z legendą, a rokokowy przepych spotyka współczesne życie. Wszystko zaczęło się od marzeń hrabiego Jana Antonina Harbuval Chamaré o skarbie, ale to on sam stworzył prawdziwy klejnot – rezydencję tak piękną, że nazywano ją czeskim Wersalem. Przez wieki pałac przechodził różne koleje losu: od arystokratycznej siedziby przez komunistyczne muzeum po odrestaurowaną perłę, która dziś zachwyca turystów z całego świata. Co sprawia, że to miejsce jest wyjątkowe? Harmonia architektury, historii i natury – ogrody francuskie sąsiadują tu z romantycznym parkiem angielskim, a w barokowym spichlerzu… znajdziemy muzeum motorowerów. Gotowy na podróż przez epoki?
Najważniejsze fakty
- Rokokowa perła – pałac zbudowany w 1773 roku przez hrabiego Jana Antonina Harbuval Chamaré, nazywany „czeskim Wersalem” i „Małym Schönbrunnem” ze względu na francuskie inspiracje
- Unikalne połączenie stylów – kompleks łączy geometryczny ogród francuski z romantycznym parkiem angielskim oraz gotyckie pozostałości pierwotnego zamku
- Nieoczywiste atrakcje – od jedynej w Europie Środkowej Galerii Kapeluszy Angielskich po największą prywatną kolekcję motorowerów w Czechach
- Współczesne życie zabytku – działa tu stadnina koni, zagroda z jeleniami, odbywają się wesela, koncerty i festiwale, w tym prestiżowy Festiwal Operowy Smetany Litomyšl
Historia pałacu Nové Hrady – od marzeń o skarbie do czeskiego Wersalu
Początki tego niezwykłego miejsca sięgają XV wieku, gdy na wzgórzu stanął gotycki zamek zwany Bożym Domem. Jednak prawdziwa historia rozpoczyna się w 1773 roku, kiedy hrabia Jan Antonin Harbuval Chamaré rozpoczął budowę pałacu w stylu rokoko. Legenda głosi, że hrabia przez całe życie marzył o znalezieniu skarbu – nie spodziewał się jednak, że to on sam stworzy prawdziwy klejnot architektury. Materiał z rozebranego zamku wykorzystano przy budowie nowej rezydencji, co było typowym dla oświecenia przykładem racjonalnego gospodarowania zasobami.
Ród Harbuval de Chamaré i francuskie inspiracje
Hrabia Chamaré, wywodzący się z francuskiej szlachty osiadłej w Czechach, osobiście zaplanował podstawowy projekt rezydencji. Jego podróże po Europie zaowocowały francuskimi inspiracjami, widocznymi w każdej linii pałacu. Współpracujący z nim tyrolski architekt Josef Jäger mistrzowsko przełożył te wizje na plany budowlane. W zachodnim skrzydle umieszczono kaplicę św. Alojzego z ołtarzem autorstwa J. Procházki – to właśnie takie detale świadczą o artystycznej wrażliwości fundatora. Francuski ogród ukończony w 1804 roku dopełnił wizję „czeskiego Wersalu”.
Burzliwe losy: od świetności do współczesnej renowacji
Po okresie świetności pod rządami rodu Harbuval-Chamaré, pałac w 1903 roku trafił w ręce praskiego kupca. XX wiek przyniósł wiele zmian – w 1948 roku komunistyczna nacjonalizacja przekształciła obiekt w muzeum. Dopiero w latach 90. pałac odzyskali spadkobiercy ostatnich właścicieli, by w 1997 roku sprzedać go małżeństwu Kučerów. To właśnie dzięki ich wysiłkom renowacyjnym trwającym do dziś, możemy podziwiać dawny blask tej perły rokoka. Obecnie w odrestaurowanych wnętrzach znajduje się wystawa zabytkowych mebli, a w barokowym spichlerzu – unikatowa kolekcja motorowerów.
Odkryj magiczne zakątki Florencji w zaledwie jeden dzień! Sprawdź, co zobaczyć we Florencji w jeden dzień, i pozwól, by to włoskie miasto oczarowało Cię swoim pięknem.
Architektura rokokowa – czyste piękno Małego Schönbrunnu
Pałac Nové Hrady to prawdziwa perła czeskiego rokoka, często porównywana do francuskich rezydencji letnich. Główny budynek zachwyca dwiema kondygnacjami nakrytymi charakterystycznym mansardowym dachem, który pozwolił na maksymalne wykorzystanie przestrzeni bez utraty elegancji. To właśnie tutaj widać najlepiej, dlaczego obiekt nazywany jest Małym Schönbrunnem – każdy detal architektoniczny świadczy o niezwykłym kunszcie budowniczych i wyrafinowanym guście fundatora.
Fasada jak koronka: detale, które zachwycają
Frontowa fasada pałacu to prawdziwe arcydzieło sztuki zdobniczej. Bogactwo dekoracji stiukowych i kamiennych nadaje elewacji lekkość i dynamizm charakterystyczną dla stylu rokokowego. Szczególnie zachwycają dwa dwupoziomowe ryzality, które nie tylko urozmaicają bryłę, ale też nadają jej monumentalny charakter. Centralny portal z balkonem wspartym na toskańskich kolumnach to majstersztyk łączący elementy klasyczne z rokokową finezją. Warto zwrócić uwagę na ząbkowaną balustradę tarasu, która wygląda jak misternie utkana koronka.
Wnętrza pełne blasku: od sali balowej po kaplicę
Wnętrza pałacu dorównują urodą jego zewnętrznej szacie. Trójnawowa sala wejściowa ze sklepieniami krzyżowymi wprowadza nas w świat arystokratycznego przepychu. Na piętrze znajduje się reprezentacyjna sala główna, prawdziwe serce życia towarzyskiego dawnych właścicieli. Misterne ornamenty roślinne, motywy muszli i złocone elementy tworzą tu atmosferę niezwykłego luksusu. Zachodnie skrzydło kryje kaplicę św. Alojzego z ołtarzem autorstwa J. Procházki – to miejsce, gdzie sztuka sakralna spotyka się z rokokową elegancją. System amfiladowy pomieszczeń pozwala poczuć duch epoki, gdy organizowano tu wystawne przyjęcia.
Marzysz o egzotycznej przygodzie? Dowiedz się, ile trwa lot z Polski na Fuerteventurę, i rozpocznij planowanie wymarzonych wakacji pod gorącym hiszpańskim słońcem.
Ogrody i parki – francuski szyk spotyka angielski romantyzm
Otaczające pałac Nové Hrady założenie ogrodowe to prawdziwa lekcja historii sztuki krajobrazu. Przez ponad dwa wieki kształtowały się tu przestrzenie, które dziś stanowią harmonijne połączenie różnych stylów i koncepcji. Od geometrycznej precyzji ogrodów francuskich po malowniczą swobodę parku angielskiego – każdy zakątek ma swoją niepowtarzalną atmosferę. To właśnie w tych ogrodach najlepiej widać, dlaczego pałac nazywany jest czeskim Wersalem. Spacerując alejkami, można poczuć ducha epoki oświecenia, gdy natura i architektura tworzyły nierozerwalną całość.
Geometryczne cuda ogrodu francuskiego
Tylna część terenu pałacowego to kontynuacja oryginalnego francuskiego ogrodu z XVIII wieku. Tutaj króluje matematyczna precyzja – symetryczne rabaty, idealnie wyprofilowane żywopłoty i precyzyjnie wyznaczone osie widokowe. Centralnym punktem jest ozdobny ogród kuchenny, gdzie uprawiano zarówno rośliny użytkowe, jak i dekoracyjne. Półkolisty mur otaczający dziedziniec zdobią rzeźby „Lato” i „Jesień” autorstwa Karela Devoty’ego, nawiązujące do cyklu przyrody. System tarasów i schodów mistrzowsko wykorzystuje naturalne ukształtowanie terenu, tworząc sekwencję zmieniających się widoków.
Naturalny park angielski z Drogą Krzyżową
Wzgórze za pałacem pokrywa rozległy park krajobrazowy w stylu angielskim, założony w XIX wieku. W przeciwieństwie do geometrycznego ogrodu francuskiego, tutaj króluje malownicza swoboda – wijące się ścieżki, romantyczne grupy drzew i nastrojowe zakątki. Przez park wiedzie wykonana z piaskowca Droga Krzyżowa z 1767 roku, prowadząca do pozostałości pierwotnego gotyckiego zamku. W naturalnym zagłębieniu terenu ukryty jest amfiteatr na 150 osób, gdzie dziś odbywają się koncerty w ramach Festiwalu Operowego Smetany Litomyšl. Starodrzew, w tym okazałe lipy i dęby liczące ponad 200 lat, tworzy tu wyjątkową atmosferę.
Zima to idealny czas na szusowanie po stokach! Poznaj nasze propozycje ośrodków narciarskich w Polsce i wybierz idealne miejsce dla miłośników białego szaleństwa.
Niezwykłe atrakcje – od kapeluszy po motorowery
Pałac Nové Hrady to nie tylko architektoniczna perła, ale także miejsce pełne zaskakujących kolekcji. Wśród najciekawszych atrakcji znajdziemy zarówno eleganckie galerie, jak i nietypowe muzea techniki. To właśnie te nieoczywiste połączenia sprawiają, że wizyta tutaj staje się prawdziwą podróżą przez różne epoki i style. Warto zarezerwować co najmniej kilka godzin, by móc w pełni docenić różnorodność oferty tego niezwykłego miejsca.
Galeria angielskich kapeluszy w oranżerii
W odrestaurowanej pałacowej oranżerii czeka prawdziwa gratka dla miłośników mody i stylu. Galeria Kapeluszy Angielskich to jedyna taka kolekcja w Europie Środkowej, prezentująca ponad 200 eksponatów. Znajdziemy tu zarówno wytworne kapelusze z początku XX wieku, jak i współczesne projekty. Szczególnie zachwycają stroje z epoki edwardiańskiej, które przenoszą nas w czasy, gdy elegancja była sztuką. Wystawa pokazuje też ewolucję damskich nakryć głowy – od skromnych słomkowych kapelusików po ekstrawaganckie konstrukcje ozdobione piórami i kwiatami.
Muzeum motorowerów w barokowym spichlerzu
Barokowy spichlerz z 1779 roku kryje w sobie zupełnie nieoczekiwaną atrakcję. Muzeum Motorowerów „Silniki i pedały” to największa prywatna kolekcja w Czechach, należąca do Jana Čejchana. Wśród eksponatów znajdziemy prawdziwe perełki – od przedwojennych rowerów z pomocniczym silnikiem, przez kultowe jawy i esety z lat 60., po współczesne rowery elektryczne. Wystawa pokazuje nie tylko ewolucję techniki, ale też zmieniające się trendy w designie. Szczególnie ciekawa jest sekcja poświęcona czeskim konstrukcjom, które w czasach PRL-u święciły triumfy na europejskich drogach.
Współczesne życie pałacu – wesela, festiwale i zwierzyniec
Dziś pałac Nové Hrady tętni życiem, łącząc historyczną elegancję z nowoczesnymi funkcjami. W rokokowej sali balowej regularnie odbywają się ceremonie ślubne, gdzie pary młode mogą poczuć się jak arystokraci z XVIII wieku. Dawna wozownia i stajnie zostały zaadaptowane na przestrzeń eventową, idealną na przyjęcia i spotkania biznesowe. W skrzydłach gospodarczych działa urokliwa restauracja i cukiernia, serwująca dania inspirowane historycznymi recepturami. To miejsce, gdzie przeszłość doskonale współgra z teraźniejszością, oferując gościom niezapomniane wrażenia.
Amfiteatr i letnie festiwale muzyczne
W naturalnym zagłębieniu terenu ukryty jest amfiteatr na 150 osób, który stał się sceną dla wyjątkowych wydarzeń kulturalnych. Co roku odbywają się tu koncerty w ramach prestiżowego Festiwalu Operowego Smetany Litomyšl, gdzie muzyka barokowa rozbrzmiewa w autentycznej scenerii z epoki. Letnie wieczory wypełniają dźwięki muzyki klasycznej i jazzowej, tworząc magiczną atmosferę. Akustyka tego miejsca, wykorzystująca naturalne ukształtowanie zbocza, zachwyca zarówno wykonawców, jak i publiczność. To prawdziwa uczta dla melomanów, którzy mogą podziwiać sztukę w otoczeniu historycznej architektury.
Stadnina koni i zagroda z jeleniami
Na terenie posiadłości działa stadnina koni, kontynuująca tradycje jeździeckie z czasów arystokratycznych rezydencji. Goście mogą podziwiać szlachetne rumaki lub nawet wziąć udział w lekcjach jazdy konnej. W sąsiedztwie znajduje się zagroda z jeleniami szlachetnymi i danielami, która szczególnie zachwyca najmłodszych odwiedzających. Zwierzęta mają tu doskonałe warunki, a ich obserwacja pozwala lepiej zrozumieć przyrodnicze bogactwo regionu. To idealne miejsce na rodzinne spacery, gdzie można odpocząć od zgiełku miasta i zanurzyć się w sielankowej atmosferze dawnego majątku ziemskiego.
| Atrakcja | Sezon | Godziny otwarcia |
|---|---|---|
| Stadnina koni | kwiecień-październik | 10:00-16:00 |
| Zagroda z jeleniami | cały rok | 9:00-17:00 |
| Amfiteatr | czerwiec-wrzesień | wg programu wydarzeń |
Wnioski
Pałac Nové Hrady to miejsce, gdzie historia przeplata się z teraźniejszością w wyjątkowy sposób. Jego dzieje pokazują, jak marzenia jednego człowieka – hrabiego Chamaré – mogą przerodzić się w architektoniczne arcydzieło. To właśnie połączenie francuskiego szyku z czeską tradycją tworzy unikalny charakter tego miejsca. Warto zwrócić uwagę na harmonię między budynkiem a otaczającym go krajobrazem – ogrody i parki są integralną częścią całego założenia.
Obecni właściciele udowodnili, że zabytki mogą tętnić życiem, łącząc funkcje muzealne z nowoczesnymi atrakcjami. Od niezwykłych kolekcji po organizację wydarzeń kulturalnych – pałac stał się przykładem, jak mądrze zarządzać dziedzictwem historycznym. Szczególnie cenne są inicjatywy łączące edukację z rozrywką, jak chociażby stadnina koni czy muzeum motorowerów w zabytkowym spichlerzu.
Najczęściej zadawane pytania
Kto zaprojektował pałac Nové Hrady?
Hrabia Jan Antonin Harbuval Chamaré osobiście zaplanował podstawowy projekt rezydencji, a tyrolski architekt Josef Jäger przełożył jego wizje na szczegółowe plany budowlane. Widać tu wyraźne francuskie inspiracje wynikające z podróży fundatora po Europie.
Dlaczego pałac nazywany jest czeskim Wersalem?
To określenie wynika z rokokowej architektury i francuskich ogrodów, które przywodzą na myśl królewskie rezydencje. Szczególnie geometryczne założenia ogrodowe i bogate zdobienia fasad nawiązują do stylu wersalskiego.
Czy można zorganizować wesele w pałacu?
Tak, rokokoowa sala balowa to popularne miejsce ceremonii ślubnych. Dodatkowo dawne wozownie i stajnie zostały zaadaptowane na przestrzeń eventową, idealną na przyjęcia.
Jakie nietypowe atrakcje znajdziemy w pałacu?
Oprócz standardowych wystaw warto zobaczyć galerię angielskich kapeluszy w oranżerii oraz muzeum motorowerów w barokowym spichlerzu – to jedne z najbardziej oryginalnych kolekcji w Czechach.
Czy pałac jest dostępny dla osób z ograniczoną mobilnością?
Niestety, ze względu na zabytkowy charakter obiektu i liczne schody, dostępność może być ograniczona. Warto jednak wspomnieć, że park i ogrody są bardziej przyjazne dla osób poruszających się na wózkach.